یکی از مسائل مهم در دعاوی مرتبط با چک، موضوع مسئولیت ضامن و امکان یا عدم امکان مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از ضامن چک است. این موضوع سالهاست که میان وکلا، قضات و حتی حقوقدانان اختلافنظر ایجاد کرده و باعث شکلگیری رویههای متفاوت در دادگاهها شده است. در حالی که برخی تصور میکنند ضامن باید تمامی مسئولیتهای صادرکننده را بر عهده داشته باشد، قانون و رویه قضایی نظر متفاوتی ارائه میدهد.
مبانی قانونی مسئولیت ضامن چک
بر اساس تبصره الحاقی به ماده ۲ قانون صدور چک مصوب ۱۰ خرداد ۱۳۷۶ و همچنین ماده واحده استفساریه مصوب ۲۱ آذر ۱۳۷۷، دارنده چک صرفاً میتواند علیه صادرکننده چک نسبت به کلیه خسارات متعارف و مستقیم ناشی از عدم پرداخت اقدام نماید.
این خسارات شامل:
- هزینههای دادرسی
- خسارت تأخیر تأدیه
- حقالوکاله وکیل
میشود. بنابراین، قانونگذار به صراحت، مسئولیت جبران خسارات جانبی را محدود به صادرکننده دانسته و ضامن را در این بخش مسئول نمیشناسد.
آیا میتوان از ضامن چک خسارت تأخیر تأدیه مطالبه کرد؟
پاسخ به این پرسش طبق قوانین و رویه قضایی منفی است. ضامن صرفاً مسئول پرداخت اصل مبلغ چک میباشد و نه هزینههای اضافی ناشی از تأخیر یا هزینههای دادرسی.
به همین دلیل، در صورت طرح دعوی علیه ضامن به منظور مطالبه خسارت تأخیر تأدیه یا سایر هزینههای جانبی، دادگاه حکم به بیحقی خواهان صادر خواهد کرد.
رویه قضایی در خصوص ضامن چک
در عمل نیز محاکم قضایی بر همین مبنا رأی صادر میکنند و دعاوی مطالبه خسارت علیه ضامن را قابل استماع نمیدانند. بسیاری از آراء صادرشده نشاندهنده این است که صرفاً صادرکننده چک مسئول پرداخت خسارت تأخیر تأدیه است.
جمعبندی
با توجه به نص صریح قانون و رویه قضایی موجود، ضامن چک تنها مسئول پرداخت اصل مبلغ چک است و امکان مطالبه خسارت تأخیر تأدیه یا سایر هزینهها از وی وجود ندارد. بنابراین، دارنده چک در صورت تمایل به دریافت خسارت باید صرفاً علیه صادرکننده اقامه دعوی نماید.
پرسشهای متداول
۱. آیا ضامن چک همان مسئولیت صادرکننده را دارد؟
خیر. ضامن تنها متعهد به پرداخت اصل مبلغ چک است و مسئول خسارات جانبی مانند تأخیر تأدیه یا هزینههای دادرسی نیست.
۲. اگر صادرکننده چک ورشکسته شود، آیا خسارت تأخیر از ضامن قابل مطالبه است؟
خیر. حتی در این شرایط نیز ضامن صرفاً مسئول پرداخت اصل مبلغ خواهد بود.
۳. آیا میتوان قراردادی جداگانه با ضامن تنظیم کرد تا او خسارتها را هم بپردازد؟
در صورت وجود قرارداد خصوصی معتبر، میتوان ضامن را نسبت به تعهدات بیشتر مسئول دانست؛ اما این امر از چارچوب قانون صدور چک خارج است.
۴. خسارت تأخیر تأدیه چگونه محاسبه میشود؟
این خسارت بر اساس نرخ تورم و دستورالعمل بانک مرکزی توسط دادگاه محاسبه و صرفاً از صادرکننده قابل مطالبه است.
دیدگاهها